Nieuws

Hans Gerritsen (SONT-veurzitter) en Henk Bloemhoff  (taelkundige, ok siktaoris van SONT) over et Nedersaksisch in Elseviers Weekblad

Hoe kieken ze d’r naor: staotus, meugelikheden en toekomst? Dit is de link aj’ veerder lezen willen: https://tinyurl.com/yhe2gdyj

———————————————————————————————————————————————————————————————————-

Kwart van inwoners Groningen, Drenthe en Overijssel spreekt regelmatig Nedersaksisch, ook in het openbaar


In een nieuw onderzoek is het CBS nagegaan hoeveel mensen in Nederland dagelijks een andere taal spreken dan het Nederlands. Voor het Nedersaksisch zijn er verrassende uitkomsten, rond een kwart geeft aan het Nedersaksisch regelmatig te spreken. In Drenthe ligt dit zelfs op 31%, Groningen 26% en Overijssel 24%. Het percentage voor Gelderland ligt lager, maar dat komt omdat delen van de provincie niet tot het Nedersaksisch Taalgebied horen. Verrassend is dat de taal ook “buiten de deur” gesproken wordt. Velen doen dit ook in winkels/ horeca, in eigen stad of dorp en met buren. Dit betekent dat de taal niet alleen in de eigen thuissituatie wordt gebruikt. Verschillen met het Limburgs en Fries zijn er, maar ze zijn minder groot dan in ander onderzoek. Zo worden Limburgs en Fries vaker op het werk en bij officiele instellingen gebruikt.

De resultaten van het recente CBS onderzoek zijn bemoedigend, vooral het nieuwe gegeven dat het Nedersaksisch nog steeds goed aanwezig is in het publieke domein. Het SONT ziet het onderzoek als een extra stimulans om door te gaan op de ingeslagen weg: de positie van het Nedersaksisch versterken door de status en het imago te verbeteren en aandacht te besteden aan het Nedersaksisch in het onderwijs.

https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2021/28/kwart-15-plussers-spreekt-thuis-dialect-of-andere-taal-dan-nederlands


Anne van der Meiden overleden

Op woensdag 2 juni is Anne van der Meiden overleden. Hij was predikant, hoogleraar, maar bovenal een beminnelijk man die oog voor de mensen om hen heen had. De waarde van zijn werk voor het Nedersaksisch kan niet overschat worden. Hij is de vertaler van de Bijbel in het Twents. Hij heeft de woorden gezocht en gevonden waarin de mensen in Twente hun geloof beleven en ervaren. Dat wat hun ten diepste raakt, betrokken maakt en beweegt kan het beste uitgedrukt worden in de moederstaal. Herman Finkers noemt de Bijbelvertaling een Twents monument.

Anne van der Meiden inspireerde en was een voorbeeld voor velen. Ik mocht als gedeputeerde aanwezig zijn bij de feestelijke presentatie van de vertaling van de Bijbel in het Gronings door de Liudgerstichten. Anne van der Meiden sprak in de Martinikerk. Met de Bijbelvertalingen wordt recht gedaan aan de beleving van het geloof door veel mensen in ons gebied.Anne van der Meiden was een onvermoeibaar ambassadeur van het Nedersaksisch en heeft daarmee bijgedragen aan de emancipatie van de taal en de erkenning in 2018. Hij was een aantal jaren geleden nog aanwezig in Brussel op een manifestatie voor het Nedersaksisch met Duitse en Nederlandse europarlementariers georganiseerd door Annie Schreijer-Pierik. Wij zijn Anne van der Meiden veel dank verschuldigd. We gedenken hem met ere.


Hans Gerritsen, veurzitter SONT

————————————————————————————————————————————————————————————————–

Nedersaksisch heeft perspectief

“Het Nederlands eindigt in vier smaken”. Dat was de kop van een krantenartikel van 27 april jl over het recente onderzoek van Arjen Versloot over streektalen. Uit de resultaten komt naar voren dat het gebruik van de streektaal in jongere leeftijdscategorien fors afneemt. In Nederland houden het Fries en Limburgs goed stand, maar het Nedersaksisch staat onder druk bij jongeren en dreigt te verdwijnen. Als dit zo doorgaat. Dat laatste is een waarschuwing aan al diegenen die de moedertaal van velen in Noordoost Nederland een warm hart toedragen. Een taal waarin men de eigen emoties het beste kan verwoorden, een taal die hoort bij de geschiedenis en identiteit van ons gebied. En ook een culturele schat die niet voor niets opgenomen is in het Europese Handvest van de Raad van Europa.

Het is ook de ambitie van overheden en de streektaalinstellingen in het Nedersaksisch Taalgebied om de positie van het Nedersaksisch te versterken. Taal is geen natuurverschijsel. Het wordt gedragen door mensen. Zij spreken het, schrijven het, zingen erin en lezen het. Op al die terreinen is het Nedersaksisch springlevend! Natuurlijk, het is van alle tijden dat er doemscenario’s worden geschetst. Maar het Nedersaksisch is taai gebleken. De taal bestaat nog steeds en er is zelfs sprake van een opleving en hernieuwde belangstelling. Het teruglopende gebruik bij jongeren betekent echter wel dat er werk aan de winkel is.

Cruciaal voor de taal is de maatschappelijke waardering. Daar zijn wij zelf bij. Het gaat er om dat de taal overgedragen wordt en dat diegenen die de taal beheersen deze ook weer actief gaan gebruiken, het liefst in het openbaar en niet alleen in familiekring. Dat zal eerder gaan gebeuren bij een taal die status heeft. Daarom is het zo belangrijk dat de overheden in het Nedersaksisch Taalgebied tezamen met het Ministerie van BZK het Nedersaksisch als volwaardige taal erkend hebben in het convenant van 10 oktober 2018 en zich inzetten voor behoud van de taal.

Noordoost Nederland is tweetalig. Het helpt dat er een prachtige speelfilm gemaakt is, de Beentjes van Sint Hildegard die door 2,5 miljoen mensen bekeken is op de landelijke televisie. Dat het onderwijs meer en meer aandacht besteedt aan de taal, dat Provinciale Staten in het Nedersaksisch vergaderen en dat er veel popmuziek gemaakt wordt in de streektaal. Daarmee is de taal bezig aan een revival. Om deze positieve trend vast te houden is natuurlijk meer nodig. Dat is dan ook de mooie opdracht voor de streektaalinstellingen waarin zij zich door velen gesteund weten. Het Nedersaksisch heeft perspectief. Zat!

Hans Gerritsen, voorzitter SONT (Streektaalorganisaties in het Nedersaksisch Taalgebied)

—————————————————————————————————————————————————————————————————-

SONT an het begin van 2021

SONT het mit de Stuurgroep Nedersaksisch vaastesteld waor we bi’j de uutvoering van et Konvenaant Nedersaksisch veerder een nuttige bi’jdrege leveren kunnen. SONT gaot him in 2021 op drie belangrieke thema’s richten en zal him daorbi’j ansluten bi’j ontwikkelplannen van de instituten:

–       de algemiene uutvoering van de aktie ‘meertmaond = streektaelmaond’

–       et beter maeken van de pesisie van et Nedersaksisch in de media

–       een raemwark maeken en in eerste opzet uutwarken veur een algemien en onderling anslutend onderwiesanbod in alle soorten van onderwies

SONT het butendat an et aende van 2020 de leden van de vaaste Kaemerkemmissie veur Binderlaanse Zaeken schreven, kennis neumen te hebben van de gedaachtewisseling die ze kotleden hadden mit heur positieve besluut over et zonuuumde Minority Safepack veur regionaole taelen in Europa. SONT het daorbi’j uutspreuken dat wi’j ien en aander slim op pries stellen. Daor hewwe van hatte bi’j rikkemedeerd dat bi’j veerdere uutwarking en zeker ok bi’j toepassing in Nederlaand, et Nedersaksisch volop profiteren zal van dit belangrieke burgerinitiatief in EU-verbaand. Op dezelde meniere hewwe ok de regionaole overheden ïnfermeerd. As infermaosie bin de hieltied ommenocht exemplaoren van Nedersaksisch in een notendop anbeuden.

———————————————-

Jaarrekening Stichting SONT 2019

Vermogen SONT per 1-1-2019

Bankrekening                       €   780,85 

Bankspaarrekening             € 1238,26 

Totaal                                    € 2019,11

Uitgave 2019                                                             Inkomsten 2019

Vergaderkosten/zaalhuur   €   264,75                  Rente                                    €      0,47

Congres docenten               €   244,35                  Contributie leden                €  850,00

Vertaal kosten etc.              €   155,20                  Giften                                    €  100,00

Nedersaksisch in een 

Notedop boeken                  €    654,27    

Afscheid bestuursleden      €    100,00

Bankkosten                          €    126,06

Lidmaatschap EBLT           €    100,00

Totaal uitgave                      €   1644,63               Totaal inkomsten                 €  950,47

Verlies/winst boekjaar        €   – 694,16

Vermogen 31-12-2019

Bankrekening                       €  586,22 

Bankspaarrekening             €  738,73 

Totaal                                    € 1324,95

JAARREKENING IN VERGADERING BESTUUR D.D.  27 MEI 2020 GOEDGEKEURD.

SONT is een AMBI instelling sinds 1-1-2020. 

Giften zijn welkom zodat het werk om het Nedersaksisch levend te houden voort gezet kan worden. 

Giften kunt u overmaken op bankrek nr. NL55 INGB 0003 8540 04 t.n.v. Stichting SONT

————————————————

Het SONT in een nieuwe rol na het convenant

Op 10 oktober 2018 is in Zwolle het convenant voor de erkenning van het Nedersaksisch ondertekend door het Ministerie van BZK, vijf provincies in Noordoost-Nederland en de twee gemeenten in de Stellingwerven. Een indrukwekkende gebeurtenis die doorwerkt in de samenleving, in de activiteiten van streektaalinstellingen en het beleid van overheden. Het Nedersaksisch wordt meer en meer op waarde geschat. Het is naast het Nederlands nu een officiële taal in Nederland. Het SONT heeft met overtuiging en met hulp van velen in de samenleving en het openbaar bestuur gestreden voor de erkenning. Wij zijn al diegenen die een bijdrage geleverd hebben zeer erkentelijk voor de steun in de afgelopen jaren.

Nu het belangrijke doel van de erkenning bereikt is verandert de rol van het SONT. Deze richt zich nu op de uitwerking en realisatie van de doelstellingen van het convenant. Daarbij liggen de activiteiten van het SONT in het verlengde van die van haar opdrachtgevers, de streektaalinstellingen. Het SONT treedt daarbij op als een adviescommissie en klankbordgroep. SONT houdt zich bezig met de domeinen van het convenant, onderwijs, cultuur, media en openbaar bestuur. Daarnaast behartigt SONT de externe contacten bijv met de Bundesraat för Nedderdüütsch en het Europees Bureau voor Kleine Talen. Het SONT voert periodiek overleg met de coördinerende overheid in het Nedersaksisch Taalgebied. Dit was de provincie Overijssel, maar inmiddels ligt de coordinatie bij de gemeente Weststellingwerf. Tenslotte legt het SONT contacten met nieuwe partners zoals de gemeente Urk en gemeente Bunschoten – Spakenburg, alsmede met de organisaties in deze gemeenten die de belangen van de taal behartigen.

Hans Gerritsen, veurzitter
Henk Bloemhoff, siktaoris

Bestuursverslaegen 2020

Dit jaor 2020 het SONT van et begin van de corona-uutbraoke of twie grote bestuursvergeerderings holen, mit daornaost een viertal DB-vergeerderings. Ok het d’r overleg west mit de Stuurgroep Nedersaksisch en mit de Nedersaksische overheden, d.w.z. mit de centraole Nedersaksische overhied, d.i. de gemiente West-Stellingwarf. De Nedersaksische overheden bin: de perveensies Grunningen, Drenthe, Overiessel, Gelderlaand, Frieslaand en de gemienten Oost- en West- Stellingwarf.

Om de ansleuten orgenisaosies en belangstellenden naoder te infermeren zetten we hier et veurnaemste uut de laeste twie bestuursverslaegen in ‘ t locht.

Verslag video-vergeerdering SONT op 4 november 2020 (mit Teams)

2. Verslaggevings: van de veurige bestuursvergeerdering en van de bi’jienkomst mit de vertegenwoordigers van de grotere instellings (‘Stuurgroep Nedersaksisch’). Ze bin vaastesteld.

Naor anleiding van de verslaegen:
– SONT krigt de ANBI-staotus. De ponghoolder geft nog wat technische biezunderheden.

– De ambtener van de centraole Nedersaksische overhied het weten laoten dat Urk gauwachtig et Konvenaant Nedersaksisch tekenen zal. Veurzitter Hans Gerritsen lat ok weten goeie hope te holen op et mitdoen van de gemiente Bunschoten.

– Ria Broeze nuumt dat d’r goeie bedregen beschikber kommen veur de regionaole tael in Overiessel veur Twente, Sallaand en ‘de Kop’

3. Verslag deur de veurzitter en siktaoris angaonde et video-overleg tussen wethoolder Roelof Theun Hoen en ambtener Hans Breukel van West-Stellingwarf (uut naeme van de Nedersaksische overheden) en et DB van SONT (mondeling)

De veurnaemste punten / uutkomsten weren:

–  een goeie kennismaekingsronde; SONT het nog es zien aord, pesisie en erkenningsverleden uutleggen kund

–  disse centraole overhied hadde op Gelderlaand nao al kontakt had mit de aandere Nedersaksische overheden, dat wil zeggen veur ofstemming; ok de veurnaemste instellings en SONT stonnen / staon op et liesien veur kennismaeking / overleg

–  in de loop van ankem jaor komt d’r een warkveldkonfereensie, West-Stellingwarf is die an et veurbereiden; d’r wodt van uutgaon dat in elk geval de streektaelinstellings mitdoen, liekas SONT; ok wodt docht an et uutneudigen van Friese instellings i.v.m. meugelike veurbeeldfunkties

–  uutkomst van de konfereensie moet in elk geval wezen een beleidsplan veur een stok gezaemelikhied in algemien beleid en aktiviteiten, mar zonder et onderling verschil en de eigenhied van de ofzunderlike gewesten weg te poetsen. D’r moet in de verschillende perveensies / gemienten uteraord een belangriek diel van et beleid op de eigen regio richt blieven. Iene van de doelen van de centraole overhied is dus om een soort van gezaemelike lange termien-visie en –plan te hebben. Dat is bi’j, monde van de wethoolder, mit naeme om et Nedersaksisch borgen te kunnen veur langere tied as de kotte bestuurlike perioden daor now vaeke et ien en aander mit van ofhangt.

–  speerpunt bi’j de centraole overhied en liekegoed bi’j SONT is et onderwies. Dat wil zeggen,struktureel in alle onderwiesvormen en mit deurlopende leerlijnen. Wi’j zullen daor zels asSONT in wisselwarking mit de instituten over deurdaenken.

–  SONT het ok een goed plak van et Nedersakisch in de media as hiel belangriek nuumd en hetok vraogd om wetenschop / kennisontwikkeling op ‘e agenda te holen. Allienig an de Overiesselakedemie en de RUG bin op dit mement nog veurzienings op dat punt. SONT het ok angeven wetenschop / kennisontwikkeling wel veural as noden van de instituten in de verschillende gewesten zels te zien, en et verlet dat ze hebben moe’n ze ok zels ankaorten. Et gaot d’r veural omme te veurzien in de neudige kennis en ontwikkeling d’r van bi’j de instituten.

–  SONT het angeven graeg minimaol ien keer in et jaor in overleg wezen te kunnen mit de Nedersaksische overheden. In de gedaachten van wethoolder en ambtener zal daor ok ruumte veur wezen kunnen, m.n. ok in een beleidsveurbereidend tussennivo.

4. De rolle van SONT: selektie uut de onderwarpen uut te voeren deur SONT, (ok) op basis van de antwoorden op de vraogelieste van SONT. Annet Westerdijk markt op dat verschillende instituten ok zels behoefte bleken te hebben om meer van mekeer te weten waor an warkt wodt, en zo bekeken warken oonze vraogeliesten dus motiverend. Uut de zaekgebieden die in oonze agenda nuumd binnen en daor de Stuurgroep al van zegd het dat ze geern oonze steun willen, het SONT in disse vergeerdering keuzen veur veurrang an: 

– de gezaemelike inzet van de overheden in et Nedersaksisch Taelgebied. We gaon de lijn volgen die now inzet is in et overleg mit de centraole overhied.

– de anpak in et onderwies. We gaon hier een lijn (in ontwarp) over de hiele brette van et onderwies veur ontwikkelen, in elk geval veureerst in abstrakte zin en op pepier, en die wodt t.z.t. ok veurlegd an de Stuurgroep. We vraogen an de Stuurgroep of zoe’n planontwikkeling o.k. is. Daornaost vraogen we ze of ze now al ankneupingspunten hebben daor we op inspeulen kunnen zollen.

– et gebruuk van de regionaole tael in de media (radio/t.v. en meer in digilaand, liekewel as de regionaole dagblaeden). We ontwikkelen liesies mit weensken, meugelikheden en andachtspunten en zullen daormit de boer op, nao goedvienen van de Stuurgroep. De boer op wil hier zeggen: naor RTV Oost, Noord enz. en naor De Stentor, De Gelderlander en meer.Et DB zal de veerdere anpak uutwarken en gaot in overleg mit de Stuurgroep.Wat betreft de ‘proeftuin meertalighied’: disse kwessie zit niet in de pottefulie van de ambteners van de Nedersaksische overheden. Et is jammer dat nogal wat projekten gien financiering kregen hebben en dat, zo liekt et, onevenredig veul naor et Fries gaon is. We kun in dit verbaand niet wat betekenen mar bin bliede dat de Stuurgroep op dit terrein zels aktie ondernemt.

Veur wat betreft oonze lijn naor en de rolle van et ministerie: die lijn zal in et algemien lopen via de saemenwarking van de Nedersaksische overheden.

5. Et anduden deur de Raod van Europa van et Nedersaksisch as non-co-official language, d.w.z. deur et Committee of Experts in heur laeste verslag. Ien en aander wodt kot deurpraot. Et bestuur pakt dit weer op as de visitaosie ankem jaor weer speult. We bin teleursteld dat men et Nedersaksisch as niet-officiële tael interpreteert. We vienen dat et Nedersaksisch, dat is ok volgens et Konvenaant Nedersaksisch, wel degelik een rolle heurt te hebben in et bestuurlik domein. De Algemiene wet bestuursrecht geft onder Artikel 2:6 de (on)meugelikheden. Anne zal de tekst nog es sturen (is gebeurd) en legt uut dat gebruuk meugelik is; in geval dat iene bezwaor maekt, kan bi’j besluut van de gemienteraod de regionaole tael toch wel bruukt wodden (et gaot dan om een veurstel van odder, op basis van de gemientewet).

6/7. Wat d’r veerder op ‘e bodden komt:

Oonze inbreng in de pergrammes van poletieke perti’jen. Et CDA wil de regionaole taelen ok formeel in et bestuurlike verkeer meugelik maeken, naost dat et Fries in de grondwet moeten zol. Et zol veur et Nedersaksisch en Limborgs prachtig wezen. Bestuurslid Ria Broeze infermeert naoder.

Veurzitter Hans Gerritsen geft an dat zien rikkemedaosie van et Nedersaksisch bi’j de PvdA nog niet wat opleverd het in et perti’jpergramme, mar de aktie wodt vervolgd.

In de aandere gevallen is deur de meersten wel al aktie onderneumen, mar om et mar in algemiene woorden te zeggen: de percessen bin nog gaonde.

Ni’js van SONT naor de orgenisaosies toe. Annet Westerdijk bepleit dit en de siktaoris zegt dat d’r op basis van de laeste bestuursvergeerderings en aandere stokken best een aorig overzicht te maeken is, dat gaon kan naor alle orgenisaosies. Hi’j zal d’r an warken en et stok dan weer veurleggen an et DB. Ok is et tied veur een vergeliekbere tekst op ‘e webstee – ok daor gaot an warkt wodden.

——————————————————————————————————————————————————————————————————–

Verslag Skype-vergeerdering van et SONT-bestuur d.d. 27 meie 2020

De warklieste is een selektie van veurnaemste punten uut de veurige agenda – dat is, van de vergeerdering die niet deurgong vanwegens de corona-uutbraoke (18-03-2020)

1b. Vaastestelling jaorciefers, n.a.v. de bi’jlaoge van de ponghoolder. De jaorciefers wo’n vaastesteld. Tetaol vermogen op 31-12-2019 = € 1.324,95. Naor anleiding van de ciefers: d’r bin gien financiële perblemen, wel kuj’ je ofvraogen, nuumt ien van de bestuursledne, of d’r genoeg inkomsten wezen zullen om te verwaachten onkosten / uutgiften te dekken de kommende jaoren. Moe’n d’r niet meer financiële bronnen anboord wodden, behalven daj’ inkomsten hebben deur donaosies van de ansleuten instellings? Nao gedaachtewisselings is de konklusie: veurlopig niet, zeker niet zolange as de aktiviteiten van et type en grootte blieven zoas de laeste jaoren. Ien en aander hangt ok stark of van de rolle van SONT de kommende jaoren. Speciaol punt van ommedaenken is de pas binnenhaelde ANBI-staotus. André zal een toelochtend stok maeken veur oons as bestuursleden.

2. Et plan van dit agendapunt, ‘Positionering van het Nedersaksisch’, hewwe al eerder positief op reageerd. Deur de corona-uutbraoke is de vergeerdering van 18-03-2020 niet deurgaon, en daorin

hadde de Overiesselakedemie et plan toelochten zuld en hadden we eventueel nog kommentaor geven kund. Et plan zal indiend wodden om meugelik een kaans te maeken veur subsidiëring bi’j We the North, meer bepaold: ‘Proeftuin Meertaligheid’. Et projekt(plan) ‘Positionering van het Nedersaksisch’ is een belangriek diel van et ni’je saemenwarkingsverbaand van de streektaelinstituten veur overkoepelende projekten, ‘Stuurgroep Nedersaksisch’. Ien en aander is ofwaachten.

3. Neffens een tiedinge van de heer Vincent Robijn, veur de Stuurgroep Nedersaksisch, vergeerderen de ambteners van de Nedersaksische overheden eerdaegs. De heer Robijn het in zien pesisie struktureel geld bepleit veur overkoepelende projekten – uteraord naost et reguliere regionaole wark. Ofwaachten is oonze konklusie – ok al omdat niet dudelik is wanneer dit ambtelike overleg volgd wodt deur een bestuurlik overleg mit besluutvorming.

Veur oons is een belangriek ding: hoe wodt now de verholing kwa verantwoordelikheden en aktiviteiten tussen SONT en de ansleuten klubs en instituten, mit naeme de instituten die veerder gaon in et verbaand van de stuurgroep Nedersaksisch? Alle ansleutenen moe’n we bedienen, mar et gaot now veural om initiatieven en uutvoeringen relateerd an et warken mit et konvenaant. We kun en willen ok niet aanders konkluderen as dat de uutvoering bi’j de – saemenwarkende – streektaelinstituten ligt, in et biezunder bi’j de Stuurgroep Nedersaksisch. Dat volgt ok uut de logische keuze die SONT zels maekt het, zo geven ok verschillende bestuursleden an. Die komt d’r op daele dat SONT gien uutvoerende orgenisaosie is, et primaat ligt bi’j de instituten, m.n. de stuurgroep Nedersaksisch dus now. Daorbi’j is et ok zo dat SONT insteld is en warkt op verzuuk van de instellings en klubs, m.e.w., ok daoromme ligt et primaat bi’j heur.

Planontwikkeling + uutvoering is dus veural een ding van de instituten en heur professionals. En wat is dan et plak van SONT? Behalven uteraord now en dan es een symposium holen zoas over et onderwies, zoas we et now had hebben en dat dus ok op verzuuk van inkelde instellings orgeniseerd was. En veerder voeren we netuurlik een koördinerende rolle uut in relaosie tot et Committee of Experts van de Raod van Europa, nemen we een bestuurszetel in en nemen diel bi’j EBLT / EBKT, en we nemen de beide gaast-plakken veur SONT in bi’j de Bundesraat för Nedderdűűtsch.

Netuurlik kan SONT now en dan adviseren, mar de pesisie die we hadden in et overleg mit et ministerie is d’r niet meer, wiels de ambteners daore juust van opvatting binnen dat ze naor et ambtelik overleg moeten van de Nedersaksische overheden – en oons dan zo weer spreken kunnen.

Annet Westerdijk stelt veur om nog es te kieken naor de optie ‘SONT wodt Konsultatief Orgaan’, zoas we dat ok kennen as optie bi’j de uutvoering van et Haandvest (diel II of diel III, dat maekt niet uut). Zoe’n orgaan adviseert, vraogd of niet vraogd, wiels sprekersgroepen e.d. die et Nedersaksisch an et hatte gaot daor ok heur zorgen kwiet kunnen, wiels et orgaan aktie ondernemen kan in adviserende zin. Mar hoe de verholing SONT – stuurgroep veureerst te zien? In dat verbaand nuumt Paul Seesing nog dat hi’j graeg meer dudelikhied hebben wil over de rollen van disse en gene – dat wodde him in et overleg dat we as bestuur mit de stuurgroep hadden, niet van rechten dudelik.

In grote lijnen is et bestuur in ieder geval van oordiel dat we de eerste twie jaor d’r van uutgaon moeten dat de instellingen (van de stuurgroep) plannen, uutvoeren en lobbyen. We moe’n vervolgens evalueren en al of niet aanders willen. Misschien ok over een jaor al. Mar ok in de

volgende vergeerdering moe’n we es even mit mekeer goed bekieken welke bewegings d’r deur de verschillende perti’jen maekt binnen, de overheden zeker niet uutsleuten.

Hans Gerritsen en Ria Broeze numen inkelde keren dat we goed in de gaten holen moeten dat de verschillende perveensies / gemienten in de kultuurnota’s strukturele posten plaetsen moeten ok veur et Nedersaksisch, dat wil zeggen veur et eigen gewestelike taelwark liekegoed as veur de saemenwarkingsprojekten van de stuurgroep Nedersaksisch. Van dat is et vinger an de pols en d’r bi’j wezen waor et kan. Jaorliks op ien of meer vaaste mementen kontakt holen mit de stuurgroep is van belang, SONT is d’r ja ok veur om adviseren te blieven om et konvenaant goed uut te voeren. Waor meugelik zol ok overleg wezen moeten mit de overheden; de vraoge is dan wel hoe en in welke verholing mit de stuurgroep. Oftewel, we kommen te zitten in een begeleidende, coachende rolle, zoas de veurzitter et formeleert. Hi’j en André Baars bepleiten vanwegens de verschillende onzekerheden en losse aenden dat et DB nog es goed deurpraot over plak van SONT in de naoste toekomst.

4. Inneming gaastzetel in ’t stee van Gerrit Leferink bi’j Bundesraat för Nedderdűűtsch. Henk Bloemhoff legt taeke en warkwieze nog es uut (max. drie keer vergeerderen in et ’t jaor, meerst in Hamborg). Nao gedaachtewisselings wodt besleuten iene van buten et bestuur te nugen, krek zoas Tonko Ufkens now veur SONT in et EBLT/EBKT – bestuur zit. Mar dit wel onder de veurweerde dat de aandere zetel altied inneumen wodt deur iene uut et bestuur. Men stelt now veur: dr. Henk Nijkeuter, kenner van de Nedersaksische literatuur, in et daegeliks leven heufd van et Drents Archief in Assen. (De heer Nijkeuter is vraogd intied, het toezegd en is deur de siktaoris veurdreugen bi’j de Bundesraat. Die het mit algemiene instemming reageerd.)

5. Wat veerder op ’e bodden komt en rondvraoge. We koersen now eerst even op et overleg van et DB an. De siktaoris nuumt verneumen te hebben dat de centraole ambtener van de overheden, in dit geval die van Overiessel, bi’jkotten van baene veraanderen zal en ‘vot is’ veur et beleid veur et Nedersaksisch. Bi’j inkelden bliekt dit al bekend te wezen.

Ni’jste rapport Raad van Europa angaonde haandvest now te lezen

Et jongste rappot van et Committee of Experts van de Raod van Europa is intied eupenbaor. Ie kun et lezen op https://rm.coe.int/netherlands-6th-report-ecrml/16809f0bad

Aktiviteit en tekst bin onderdiel van de warking van et Europees haandvest veur regionaole taelen of taelen van minderheden. De tekst is in et Engels liekewel as in et Nederlaans te lezen. Nederlaanse titel: “Rapportage door de expertcommissie voorgelegd aan het Comité van Ministers van de Raad van Europa in overeenstemming met artikel 16 van het Handvest. Zesde rapportage NEDERLAND”

Et rapport gaot behalven over et Nedersaksisch ok over de regionaole taelen Limborgs (diel II-tael krek as et Nedersaksisch) en Fries (daor diel II én diel III op van toepassing binnen), en nog meer. Et is dagtekend 5 november 2019 in Straotsborg.

Rikkemedaosies van et ‘Committee of Ministers’ van de Raod van Europa an lidstaoten – wat et Europese haandvest veur regionaole of minderhiedstaelen anbelangt, in verbaand mit Nederlaand:

Nao et ‘Committee of Experts’ het intied ok de kemmissie van menisters rikkemedaosies geven angaonde de verbeterings die de Raod van Europa neudig vint op et punt van de toepassing van et Europees haandvest in Nederlaand. Ien en aander is dateerd op 23 september 2020. De menisters willen geern dat de Nederlaanse autoriteiten rekening holen mit de waornemings en rikkemedaosies van et ‘Committee of Experts’ (zie hieronder) en dat daor et volgende veurrang bi’j krigt:
‘further develop the teaching of Limburgish and Low Saxon as regular school subjects and extend the offer of education in these languages, including at pre-school level’. De tekst van et ‘Committee of Ministers’ vien ie op

Dit bin de veurnaemste rikkemedaosies die et Committee of Experts dot veur et Nedersaksisch:

I. Rikkemedaosies die vot-en-daolik oppakt wodden moeten:

 a. Beschikber maeken van de studie Nedersaksisch op universitair nivo.

II. Rikkemedaosies wieder:  

b. Staon veur et onderwiezen van et Nedersaksisch in et leertrajekt dat an et onderwies op ‘e schoele veurofgaot en op alle nivo’s van onderwies daor de leerplicht veur gelt.

c. Verstarken van et gebruuk van et Nedersaksisch in et eupenbaore leven en in de media.

Ofscheid van bestuurslid Gerrit Leferink

In de vergeerdering van SONT op 18 december 2019 in Ommen wodde ofscheid neumen van bestuurslid Gerrit Leferink, rechts op de foto. Veurzitter dr. Hans Gerritsen, links, gong in op de lange staot van dienst bi’j SONT.

Leferink dee alderdeegst nog even mit in et laest van de veurige verschieningsvorm van SONT, dat was veur et jaor 2000, en daornao was hi’j algedurig bestuurslid van SONT ni’je stiel. Leferink nam de laeste jaoren ok iene van de beide gaastzetels veur SONT in bi’j de Bundesraat för Nedderdűűtsch.

Trefwoorden die bi’j dit ofscheid naor veuren kwammen:  een slim konstruktief bestuurslid, ie konnen echt altied op him rekenen, fijne neuze veur de poletieke situaosie, en dat in et biezunder in de Gelderse kontekst. Butendat, Leferink hadde de neudige poletiek-bestuurlike kontakten. Veurzitter Gerritsen maekte  Leferink uut naeme van SONT bliede mit een Herman Finkers-boek en een publikaosie over de Hanze. Leferink was bestuurslid veur de regio Aachterhoeke. Zien opvolger is Paul Seesing, die vergeerderde disse keer al mit. Meer over Seesing op https://www.cda.nl/gelderland/bronckhorst/onze-mensen/paul-seesing/Read more…

Europese taeledag disse keer mit Nedersaksische literetuur uut Grunningen; de heer Tonko Ufkes uut et Westerkertier in bestuur EBKT

Op 26 september 2019 was et Europese taeledag.  Nedersaksische, in dit geval Grunninger dichters  / schrievers prissenteerden heur wark tegere mit Friese dichters. Dat was op een biezundere gelegenhied van et Europees Buro veur Kleine Taelen (EBKT / EBLT) in verbaand mit die Europese taeledag, in de Fryske Akademy. Op de foto: auteur Tonko Ufkes vertelt. De Grunningers Alie Freije en Harry van Velsen weren him al veurgaon mit poëzie.  

We laoten hierbi’j ok weten dat Tonko Ufkes disse zommer Henk Bloemhoff opvolgd is as bestuurslid veur SONT in et bestuur van et Europees Buro veur Kleine Taelen.

300

Urkers sluten heur an bi’j SONT

De nationaole erkenning van et Nedersaksisch op 10 oktober 2018 het et neudige an publiciteit en gedaachtewisselings op gang brocht. Zoks ok in Flevolaand, in et biezunder op en rond et eerdere eilaand Urk. Algemien wodt vunnen dat et Urkers ok tot et Nedersaksisch te rekenen vaalt. De taelorgenisaosie op Urk, Stichting Urker Taol, het overleg had mit een bestuursvertegenwoordiging van SONT.

Eerder heurde Urk, mit de Noordoostpolder, bi’j Overiessel, en nog eerder b i’j Noord-Hollaand. Doe de perveensie Flevolaand ontston, kwam Urk daor bi’j. Dat betekende ok ofscheid van de taelorgenisaosie Iesselakedemie in Kaampen (now in Zwolle), daor et Urkers altied een goed onthael had hadde. Liekewel bleven d’r goeie kontakten. Now mit de erkenning van 10 oktober is de stichting Urker Taol van oordiel dat opni’j ansluting zocht wodden moet mit et Nedersaksische gebied.

SONT is uteraord de koepel van de regionaole Nedersaksische taelorgenisaosies en het Urker Taol van hatte uutneudigd om him bi’j SONT an te sluten. Et antwoord was ja, en zo bestrikt SONT behalven Grunningen, Drenthe, Stellingwarf (Frieslaand), Overiessel, Aachterhoeke en Veluwe (Gelderlaand) now ok Urk. De Urkers streven naor ondertekening van et konvenaant Nedersaksisch deur heur gemientelike en perveensiaole overheden. De neudige bestuurlike overleggings bin gaonde. In dat verbaand was ok wethoolder Freek Brouwer anscheuven bi’j et gesprek in et Cultuur-eus Tromp de Vries.


  

Op de foto, v.l.n.r.: Urker wethoolder Freek Brouwer, Hans Gerritsen (SONT), Gerrit Pasterkamp (Urker Taol), Henk Bloemhoff (SONT) en Klaas Johannes Romkes (Urker Taol).

Nedersaksisch erkend as volweerdige, zelsstaandige tael



De tiende oktober van 2018 zal in de geschiedenis van et Nedersaksisch, de perveensies Drenthe, Grunningen, Overiessel, de Gelderse regio’s Aachterhoeke en Veluwe en de regio Stellingwarf in Zuudoost-Frieslaand een biezunder plak kriegen. Veur menister Ollongren en toegelieke uut naeme van de Nedersaksische overheden verklaorde siktaoris-generaol drs. Maarten Schurink van Binderlaanse Zaeken et Nedersaksisch tot een volweerdige, zelsstaandige tael. Dat gebeurde op een grote bi’jienkomst mit meraokels veul geneudigden in et perveensiehuus in Zwolle. Daoronder veul warkers, bestuurders en adviseurs van de taelinstituten in de verschillende Nedersaksische regio’s.

Dippeteerde Hester Maij van Overiessel hiette veurofgaond de geneudigden welkom en in et biezunder de bestuurlike vertegenwoordigers van de verschillende perveensies en gemienten. Anslutend hadde ze een kotte toelochting geven. Disse nationaole erkenningsuutspraoke het as basis dat de streektaelorgenisaosies en grote groepen sprekers graeg willen dat heur tael ok officieel volledig veur vol anzien wodt. Liekegoed willen de verantwoordelike regio-overheden d’r dudelik in wezen dat et Nedersaksisch een officeel erkende tael is, krek as ere erkende taelen. De overheden willen butendat mit mekeer et gebruuk van et Nedersaksisch anmoedigen, om mit de orgenisaosies te zorgen dat oonze tael in de toekomst in levendig gebruuk blift.

De ondertekening gebeurde eerst op een mooie laandkaorte van et Nedersaksisch, waorop ieder op zien regio tekende. Vervolgens wodde ‘in et echt tekend’ onder de tekst van et konvenaant. Dat geft de naodere beschrieving van erkenning en hoe en waoromme, mit naodere toelochting. Zo tekenden dus, nao siktaoris-generaol Schurink, dippeteerde Cees Bijl van Drenthe, Sietske Poepjes van Frieslaand, Josan Meijers van Gelderlaand, Henk Staghouwer van Grunningen, Hester Maij van Overiessel, borgemeister André van de Nadort van West-Stellingwarf en wethoolder Fimke Hijlkema van Oost-Stellingwarf.

Et konvenaant en de erkenningsuutspraoke bin bepaold bedoeld om et imago van et Nedersaksisch vaaste te zetten op de warkelikhied van een normaal erkende tael, wiels veerder o.e. bepaold is dat de Nedersaksische overheden mit mekeer optrekken om et Nedersaksisch te beweren en et bruken veuruut te helpen, mar zoks wel zonder ni’je wet- en regelgeving. De gemienschoppelike inspannings zullen in veerder overleg uutwarkt wodden.

Veurofgaond an et pergramme van de officiële ondertekening kreeg et pebliek een ‘inspiraosiepergramme’ anbeuden, mit verschillende veurbeelden van mooi en goed gebruuk van et Nedersaksisch uut de verschillende regio’s. SONT-veurzitter Hans Gerritsen vertelde kot over de (lange) veurgeschiedenis en over et grote belang van dit ni’je konvenaant. De volledige tekst vien ie op disse websteebladziede.

  Foto: © Lenus vd Broek.


De vertegenwoordigers van de Nedersaksische overheden en et Riek bi’j gelegenhied van de ondertekening van de nationaole erkenning van et Nedersaksisch as zelsstaandige en volweerdige tael. Zoks op 10 oktober 2018 in et perveensiehuus van Overiessel in Zwolle.

Op de foto van links naor rechts:

1. Vrouw J.P.M. Meijers, dippeteerde perveensie Gelderlaand

2. De heer A. van de Nadort, borgemeister van West-Stellingwarf

3. Vrouw S.A.E. Poepjes, dippeteerde perveensie Frieslaand

4. De heer M. Schurink, siktaoris-generaol van Binderlaanse Zaeken

5. Vrouw W.H. Maij, dippeteerde perveensie Overiessel

6. De heer H. Staghouwer, dippeteerde perveensie Grunningen

7. Vrouw F. Hylkema, wethoolder gemiente Oost-Stellingwarf

8. De heer C. Bijl, dippeteerde perveensie Drenthe

De tekst van het convenant

Europese Sprakendag / Taeledag

Op 19 oktober die now ankomt hoolt de Bundesraat för Nedderdüüts ‘Boonsraod veur Nederduuts’ zien jaorlikse Europese Sprakendag / Taeledag. Et is een biezundere dag, die disse keer in et kader van ‘Broggen slaon – Tael as brogge’ staot. Disse Nederduutse taeledag is dit jaor in Cloppenborg, dus niet arg veer over de greens. De Nedersaksische koepelorgenisaosie SONT dri’jt mit in de Bundesraat, en dat is dus de koepel veur et Nederduuts van de Noordduutse dielstaoten. Dat mitdoen is neffens de zonuumde gaaststaotus.

Ok uut oons taelgebied weg wodt d’r op de Sprakendag / Taeledag van 10 oktober prissenteerd, benaemens deur dr. Joana Duarte van et projekt Drents / Duuts in Drenthe (vestiging Emmen van de NHL Stenden University of Applied Sciences), en deur zanger Bert Hadders. Ok de Noordduutse zanger in et Nederduuts / Nedersaksisch / Nederlaans Otto Groote is veur meziekliefhebbers uut oons Nedersaksisch taelgebied bepaold gien onbekende.
Veul info en dat neffens een slim aorige formule is op te doen an de zonuumde ‘themataofels’. Daor kuj’ ok gedaachtewisselings mit de inleiders hebben. Iene van de onderwarpen is de Nederduutse/Nedersaksische literetuur.

Veerder is d’r de neudige deskundige sprekeri’je. Kiek veur et volledige pergramme, plak en tied wieder op ’e webstee van de Bundesraat: https://www.niederdeutschsekretariat.de/category/aktuelles/ en lees dan wieder bi’j ‘Europäischer Sprachentag in Cloppenburg’.