Oosterwolde, 20 oktober 2026
Geachte mevrouw, heer,
Namens het SONT: de Samenwerkende Organisaties in het Nedersaksisch Taalgebied pleiten wij ervoor om het Nedersaksisch op te nemen in uw verkiezingsprogramma.
Het belang
Het Nedersaksisch is de regionale taal die gesproken wordt in Noordoost-Nederland: de provincies Groningen, Drenthe, Overijssel, Gelderland (Veluwe en Achterhoek), de Stellingwerven in Fryslân, en verder in Flevoland (Urk) en in het Utrechtse Bunschoten – Spakenburg.
Het is de moedertaal van ongeveer driekwart van de inwoners in deze gebieden. De helft van de inwoners spreekt het dagelijks, veelal in de informele sfeer. Het gebruik van de taal met name bij jongeren loopt terug, al is er ook sprake van een opleving als gevolg van popmuziek in de regionale taal.
Het belang van het Nedersaksisch ligt in het feit dat mensen hun gevoelens doorgaans beter onder woorden kunnen brengen in de regionale taal en die als een belangrijk deel van hun identiteit ervaren. De taal is bovendien een culturele verworvenheid met een unieke woordenschat en met bijzondere uitdrukkingen die in levend gebruik moet blijven.
Om de taal te beschermen en te behouden stellen we drie maatregelen voor.
- Erkenning van het Nedersaksisch onder deel 3 van het Handvest van de Raad van Europa. Daarmee zijn overheden verplicht maatregelen te nemen ten behoeve van de taal. Deze maatregelen worden door de Raad van Europa via visitatie gemonitord. De lidstaten zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de gewenste maatregelen. Momenteel is deel 2 van het Handvest van kracht dat alleen een globaal kader biedt en weinig concreet is.
- Het systematisch aandacht besteden aan het Nedersaksisch en het gebruik van die taal leren in het onderwijs. Dat kan met een zogenaamde doorlopende leerlijn waardoor het Nedersaksisch in het lesprogramma ingebed en verankerd wordt. Inmiddels is in Groningen en Noord-Drenthe een doorlopende leerlijn gestart in het kader van het programma Nij Begun. Op deze wijze wordt de overdracht van de taal naar volgende generaties bevorderd.
- Het zichtbaar maken van de taal in de openbare ruimte. Met tweetalige plaatsnaamborden wordt duidelijk gemaakt dat de taal hoort bij de gemeente die wordt aangeduid. Dit komt de maatschappelijke status en de acceptatie van de taal ten goede.
Wij danken u bij voorbaat voor opneming van het bovenstaande, zo enigszins mogelijk ook in het komende bestuursakkoord van uw provincie.
Met vriendelijke groet,
Hans Gerritsen, voorzitter (Almelo, OV)
Henk Bloemhoff, secretaris (Oosterwolde / Oosterwoolde, FR)
André Baars, penningmeester (Arnhem / Arnem, GD)
Anne Doornbos, lid (Een / Ein, DR)
Ria Broeze, lid (Wierden, OV)
Paul Seesing, lid (Keijendorp / Keijdarp GD)